Ieder jaar bij de begrotingsbehandeling presenteren de politieke partijen in het waterschap hun ideeën over de komende tijd en wat hen bezig houdt. Wij als PvdA hebben in de algemene beschouwingen van 2019 aandacht gevraagd voor twee zaken: de klimaatproblematiek die steeds sneller effect op ons lijkt te hebben. Kloppen de wetenschappelijke modellen wel? Is er niet meer aan de  hand? Moeten wij ons niet sneller aanpassen aan extreme weersomstandigheden? Wij vroegen het DB naast de gangbare scenario’s ook een paar extremere scenario’s toe te passen als het om onze toekomst gaat. Daarnaast vroegen wij aandacht voor voldoende zoetwater in ons waterschap. Wij moeten daarvoor zorgen in ons waterschap en ons minder afhankelijk maken van zoetwater uit de omgeving, zoals de rivieren en het IJsselmeer. Dit heeft ook betekenis voor ons drinkwater, zie verder onze tekst van de algemene beschouwingen.

Alleen gesproken woord telt

Voorzitter,

Het jaar 2019 was een bewogen jaar voor het waterschap. Het was een verkiezingsjaar en het was het jaar waarin de discussie over de klimaatproblematiek naar de hoogste versnelling ging. Beide zaken waren van groot belang voor het waterschap Amstel Gooi en Vecht vandaar dat ik namens de PvdA daar nu aandacht aan geef.

De verkiezingen hebben geleid tot een groen en divers AB en een Dagelijks Bestuur van VVD, PvdA, Water Natuurlijk en Ongebouwd. Het door deze partijen geproduceerde programakkoord, waarop feedback verkregen was van meerdere fracties, kon gelukkig rekenen op een breed draagvlak in het Algemeen Bestuur. Vandaag bespreken wij het uitvoeringsprogramma van het Dagelijks Bestuur, waarin op succesvolle wijze de inhoud van het inderdaad zeer ambitieuze programma akkoord is omgezet in een werkbaar programma voor de komende vier jaar wat bovendien grotendeels financieel is gedekt. Daarbij houden we onze tariefontwikkeling bescheiden, zodat het betaalbaar blijft, en blijft ook de door ons al PvdA zeer belangrijk gevonden kwijtschelding voor de laagste inkomens.

Waterschappen zijn de oudste democratie van Nederland, maar verkiezingen met een lijstenstelsel zijn pas voor de derde keer gehouden en pas voor de tweede keer werd er met stembussen gestemd in een algemene, landelijke verkiezing. We verheugen ons in een groeiende belangstelling en groei in de opkomst, maar feitelijk zijn we nog in de ontwikkelfase van een nieuw tijdperk voor de waterschappen met bijbehorende groeipijnen. Dit vraagt van ons vaardig bestuur en daar kom ik aan het eind nog even op terug. Eerst besteed ik aandacht aan de internationale en nationale ontwikkelingen op het gebied van klimaat als gevolg van de toename van het broeikaseffect door de toenemende uitstoot van broeikasgassen.

Voorzitter,

Het jaar 2019 zal ongetwijfeld weer de boeken in gaan als het zoveelste jaar waarin veel weerrecords gebroken werden. De temperatuur bereikte een letterlijk hoogtepunt in de zomer van dit jaar. Droogteproblemen van 2018 liepen lang door in 2019, zeker in sommige delen van Nederland. Elders in Europa en de wereld speelde het weer ons ook stevig parten, denk aan de bosbranden in Australië, de overstromingen in Engeland en Venetië, alleen al  de ´oogst´ van deze maand. Het lijkt er sterk op dat we niet nog decennia hoeven te wachten op klimaatverandering maar dat die nu al plaatsvindt. En dat onze inspanningen voor het opvangen van de effecten van klimaatverandering met dubbele inzet moeten worden doorgezet. Dit jaar kwam de jeugd, en in hun kielzog bezorgde ouderen, in verzet tegen het politieke bestuur dat niet snel genoeg lijkt te handelen. Klimaatspijbelaar wordt ongetwijfeld het woord van 2019 en Greta Thunberg, die de Nobelprijs aan haar neus voorbij zag gaan, zal ongetwijfeld prijken op de cover van het laatste issue van Time magazine van 2019 als woman of the year. De PvdA is sterk geraakt door de betrokkenheid van al deze activisten en demonstranten en liep zelf ook mee in deze demonstraties.

We leveren als waterschap een bijdrage in de bewustwording door deelname aan de Scheepvaartmuseum tentoonstelling van Kadir van Lohuizen die de onheilspellende veranderingen die nu optreden zo treffend in beeld brengt. Soms kan een beeld meer zeggen dan duizenden wetenschappelijke rapporten, dacht ik toen ik zijn film van de schuivende ijsmassa´s in Groenland zag. Wat mij betreft smaakt dit naar meer, dit verhaal dient vaker en intensiever te worden gedeeld. Wij hebben als waterschap de kennis en de vaardigheden om ons inwoners, organisaties en bedrijven te informeren over de effecten van klimaatverandering, om zodoende draagvlak te verwerven voor de maatregelen die wij moeten treffen om klimaatverandering zoveel mogelijk tegen te gaan en om ons aan de klimaatverandering die toch plaats vindt, aan te passen. MOTIE

Frans Timmermans gaat de komende vijf jaar Europa aan een effectief klimaatbeleid helpen, en ons kabinet en de provincies sloten een klimaatakkoord met een duidelijke visie. Aan de uitvoering ervan wordt met stevige hand gewerkt. Het landelijk hoogwater beschermingsprogramma is wereldwijd toonaangevend vanwege de manier waarop wij lang vooruit kijken naar de effecten van klimaatverandering en daar nu concreet naar handelen. Dit najaar bracht ik gasten uit Perú mee naar de Afsluitdijk, een verplicht bezoek als je Nederland echt wilt leren kennen. Het imponerend resultaat uit 1933, een dijk die waterveiligheid bood en een groot zoetwaterreservoir creëerde wordt momenteel gerestaureerd. Voor wie dat nog niet weet, het gaat dan niet alleen om het verhogen en verstevigen van de dijk, maar ook om het maken van een groot gemaal met enorme pompen. Immers we kunnen er met de zeespiegelrijzing en de grotere variatie in aanbod van zoet water niet meer van op aan dat het altijd mogelijk is om met passief spuien overtollig water naar de Waddenzee uit te slaan. Voortaan hebben we hiervoor ook een gemaal nodig.

Voorzitter,

Bij al deze maatregelen komt de vraag natuurlijk op, wat wij als waterschap doen voor ons klimaat. Al lange tijd zetten we erop in om als organisatie klimaatneutraal te worden, en we zijn wat dat betreft op de goede weg. Tot onze vreugde ervoeren wij als PvdA steun voor het idee, om niet alleen klimaatneutraal te worden, maar ook, daar waar mogelijk netto-producent te worden van duurzame energie. Tevens hebben wij aandacht voor de klimaateffecten van ons beheer van de polders en het watersysteem, bijvoorbeeld daar waar het gaat om de problematiek van bodemdaling. We zijn een belangrijke factor in de klimaatadaptatie, door deelname aan het HWBP, door het verhogen en verbreden van de secundaire keringen, door het toezien op voldoende waterberging, door de inlaat in de Rond Hoep te creëren en door de promotie van programma´s als rainproof en de stress testen klimaatadaptatie. We doen dus veel, maar doen we het goede met de juiste urgentie?

Ik neem u weer even mee terug naar het Scheepvaartmuseum. Bij de opening van de tentoonstelling ging Kadir van Lohuizen in gesprek met Peter Glas, de deltacommissaris. Waar Van Lohuizen de onheil predikte, probeerde Glas erop te wijzen dat we veel onder controle hebben. Wij als PvdA bleven met gemengde gevoelens over. We vertrouwen graag op het optimisme van Glas, maar wat als de zaak toch ernstiger is?  Wij denken dat we in Unie verband we ons zouden moeten buigen over meerdere scenario´s, waaronder ook een scenario waarbij de zeespiegelrijzing eerder optreedt en grotere hoogten bereikt dan nu wordt voorspeld. Wat zijn dan onze beleidsopties? Wij verzoeken het Dagelijks Bestuur hierover in gesprek te treden met de Unie. Als zij meerdere scenario´s  op zouden nemen bij het formuleren van beleidsopties, waaronder ook scenario´s die veel negatiever zijn en uitpakken, dwingt het ons en de andere waterschappen om veel breder te kijken bij het bepalen van maatregelen op het gebied van waterveiligheid, het beheer van de watersystemen en de klimaatadaptatie. Graag horen wij wat het Dagelijks Bestuur hiervan vindt.

Voorzitter,

Eén van de klimaateffecten die wereldwijd steeds meer aandacht krijgt, naast de zeespiegelrijzing, is een groeiend zoetwatertekort. De PvdA denkt dat het volkomen terecht is dat dit meer aandacht krijgt. We spreken veel over voedseltekorten en grondstoftekorten, maar het tekort aan zoetwater zou wel eens een veel groter en urgenter probleem kunnen zijn in de komende decennia op mondiale schaal. Dit speelt ook in Nederland. Wij lijken oppervlakkig gezien voorzien van overvloedig veel water, maar op sommige plekken in ons land is er al snel een tekort. En onze drinkwater voorziening is een punt van aandacht. Eerder sprak ik al over de Afsluitdijk, die van het IJsselmeer een groot reservoir van zoetwater gemaakt heeft. Ons waterschap doet op dit IJsselmeer een beroep voor onze zoetwaterbalans, we laten IJsselmeerwater in, onder andere om zoute kwel in bijvoorbeeld de Horstermeer te onderdrukken. De vraag is wel of dat zo kan blijven de komende decennia. Tevens heeft ons waterkwaliteitsbeleid impact op de drinkwatervoorziening van onze steden en dorpen. Hoewel wij als waterschap niet over drinkwatervoorziening gaan, beïnvloeden wij deze indirect wel. Dat maakt de pilot brakke kwel in de Horstermeer ook zo bijzonder. Indien deze slaagt kunnen we zowel het beroep op het IJsselmeer voor zoetwater verminderen, als bijdragen aan de drinkwatervoorziening met een nieuwe bron. Voor ons is dit geen klein bier, maar een van de belangrijkste projecten van dit waterschap en we betreuren het dat deze relatief weinig aandacht krijgt in het uitvoeringsprogamma. Als deze pilot lukt roept het tevens de vraag op of deze manier van aan drinkwater komen op meer plekken in het waterschap tot de mogelijkheden behoort. Wij als PvdA zijn van mening dat het waterschap een zoetwater strategie moet hebben. Eentje die aansluit bij de landelijke strategie, die is gebaseerd op zoetwater zo lang mogelijk vasthouden, zo min mogelijk afhankelijkheid van een externe bron, en dient bij te dragen aan de drinkwatervoorziening. Wij vragen het DB deze strategie met ons en met andere overheden en organisaties te delen in bijvoorbeeld het boezemplan 2.0.

Voorzitter,

De ruimtelijke uitwerking van het tegengaan van klimaatverandering, de beperking van de effecten van klimaatverandering door klimaatadaptatie, en de bijdrage aan voldoende zoetwater en drinkwater, worden door provincies en gemeenten vastgelegd in omgevingsvisies. In het kader van de voorbereiding op de invoering van de omgevingswet een nuttig instrument. Wij maken als waterschap op dit moment ons waterbeheerplan 2021. Zouden er daarbij niet ook elementen die horen bij een omgevingsvisie van het waterschap moeten worden toegepast? Het waterschap Vallei en Veluwe heeft dit gedaan met hun BOVI, blauwe omgevingsvisie. Volgens ons bevat een dergelijke BOVI elementen die ook nuttig zouden kunne zijn voor het waterbeheerplan van Amstel Gooi en Vecht en horen daarover graag de mening van de collega AB leden en van het DB.

Voorzitter tot slot,

Onze uitdagingen zijn groot en urgent. We staan als AB voor de taak om al deze uitdagingen zo voortvarend mogelijk op te pakken, zonder uit het oog te verliezen dat er voldoende draagvlak nodig is voor ons besluiten bij collega overheden, bedrijven en burgers,  en zorgen dat de risico´s voldoende in beeld en geborgd moeten zijn. We beschikken gelukkig over een prachtige uitvoeringsorganisatie om ons hier verder mee te helpen in de vorm van Waternet. We hebben een goed DB geformeerd, en onze externe contacten met gemeenten, provincie, MRA; de Unie en de collega waterschappen worden steeds beter. We hebben een naam hoog te houden als het gaat om integraal waterbeheer, innovatie, wereldwaternet en leiderschap in moeilijke issues.

Daarom is goed dat we onszelf als AB ook onderzoeken. Ik kom hierbij terug op de groeipijnen die horen bij een democratische organisatie in verandering van in personenstelsel zonder politieke partijen naar een lijstenstelsel van volksvertegenwoordigers zoals we dat nu hebben. Vinden we voldoende balans tussen de controlerende functie en dus kritische rol van de volksvertegenwoordiger, en de bestuurlijke rol als AB lid met de opdracht er samen uit te komen? Vinden we in een tijd die niet bepaald vraagt om pappen en nathouden, maar om activisme en de wil tot verandering, voldoende daadkracht met behoud van het adequaat afwegen van risico´s en alternatieven? Hoe zorgen we voor een goede inzet van de organisatie, van het DB en van het AB op de belangrijkste beleidsthema´s en de grote projecten? Hoe opereren we effectief naar de andere overheden, de Unie en ´den Haag´ en ´Brussel´ en nemen daarin meer een leidende rol als grootste waterschap van Nederland?

De PvdA is niet opgericht om op de winkel te passen, maar vanuit het diepdoorleefde besef dat we niet tevreden kunnen zijn met de maatschappij en de leefomgeving zoals wij die aantreffen en die dus zullen moeten veranderen, rechtvaardiger, socialer en duurzamer maken. Voor ons geldt dat we, juist ook in het waterschap, meters willen maken en effectief resultaten willen neerzetten die de wereld een beetje mooier en beter achterlaten dan zoals we die hebben aangetroffen. De richting en doelen van het uitvoeringsprogramma van dit DB zijn wat ons betreft heel goed, evenals de organisaties van de daarbij behorende middelen. Het is nu aan ons als AB leden om mee te werken aan de uitvoering ervan en om de programma´s en projecten die daarvoor nodig zijn, te steunen en verder te brengen.

Voorzitter,


Ik heb gezegd.

Egbert de Vries
Fractievoorzitter PvdA Amstel Gooi en Vecht.

Categories: ArchiefBestuur